🙏 संतश्रेष्ठ, जगतगुरु श्री तुकाराम महाराज यांच्या निवडक अभंगांवर आधारित या ब्लॉगवर आपले मनःपूर्वक स्वागत! तुकोबारायांच्या अभंगांमध्ये भक्ती, परमार्थ, समाजप्रबोधन आणि आत्मानुभूती यांचे अद्वितीय संमेलन आहे. त्यांच्या ओव्या केवळ धार्मिक उपदेश नसून त्या आपल्या जीवनातील प्रत्येक वळणावर मार्गदर्शक ठरतात. या ब्लॉगमध्ये आम्ही तुकाराम महाराजांचे निवडक अभंग, त्यांचे भावार्थ आणि कालसुसंगत अर्थ मांडण्याचा प्रयत्न केला आहे. वाचकांनी केवळ अभंग वाचू नयेत, तर अनुभवावा – हा आमचा नम्र प्रयत्न आहे.. . . 🙏 धन्यवाद - गजानन रा. माने .

बुधवार, ९ जुलै, २०२५

ॐकाररूप गजानन – तिन्ही देवांचा मूळ स्तंभ

 ॐकार प्रधान रूप गणेशाचे ।
हे तिन्ही देवांचे जन्मस्थान ॥१॥

अकार तो ब्रह्मा, उकार तो विष्णु ।
मकार महेश जाणियेला ॥२॥

ऐसे तिन्ही देव जेथोनी उत्पन्‍न ।
तो हा गजानन मायबाप ॥३॥

तुका ह्मणे ऐसी आहे वेदवाणी ।
पहावी पुराणे व्यासाचिया ॥४॥

आपण अनेकदा गणपतीबाप्पाला ‘प्रथम वंद्य’ म्हणतो. कोणतेही शुभकार्य असो, यज्ञ, पूजा, विवाह, गृहरंभ... सर्वत्र सगळ्यांत आधी गणेशाचे स्मरण. पण कधी विचार केला आहे का, का? का त्यालाच प्रथम पूजले जाते?

संत तुकाराम महाराज या प्रश्नाचं उत्तर फार सुंदर पद्धतीने या अभंगात देतात:


"ॐकार प्रधान रूप गणेशाचे ।

हे तिन्ही देवांचे जन्मस्थान ॥१॥"**

ॐकार, म्हणजेच सर्व ध्वनींमधील आदिध्वनी, हेच गणपतीचे मूळस्वरूप आहे.
– हा ॐकार म्हणजेच ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश – या त्रिदेवांचंही मूलस्थान आहे.


**"अकार तो ब्रह्मा, उकार तो विष्णु ।

मकार महेश जाणियेला ॥२॥"**

– 'ॐ' या शब्दात तीन बीजाक्षरे असतात: अ – उ – म.
– ‘अ’ म्हणजे ब्रह्मा – सर्जनकर्ता.
– ‘उ’ म्हणजे विष्णु – पालनकर्ता.
– ‘म’ म्हणजे महेश – संहारकर्ता.

या तिन्ही शक्ती ‘ॐ’ मध्ये एकत्र आहेत, आणि त्यामुळेच गणपती हे त्या ॐचे मूर्त स्वरूप मानले जाते.


"ऐसे तिन्ही देव जेथोनी उत्पन्‍न ।

तो हा गजानन मायबाप ॥३॥"**

गणपती म्हणजे त्रिदेवांचं एकत्र रूप.
तो कुणा एकाचा नाही – तो सगळ्यांचाच एकत्रित केंद्रबिंदू आहे.
त्यामुळेच तो मायबाप आहे – सर्वत्र वंदनीय, सर्वत्र पूजनीय.


"तुका ह्मणे ऐसी आहे वेदवाणी ।

पहावी पुराणे व्यासाचिया ॥४॥"**

तुकाराम महाराज सांगतात की, ही गोष्ट माझी नाही –
ही तर वेदांची वाणी आहे, व्यासांनी लिहिलेल्या पुराणांत सुद्धा स्पष्ट सांगितलेली आहे.


गणपती म्हणजे केवळ मोदक खाणारा, गोंडस हत्तीमुख नव्हे,

तर तो आदिध्वनीचा मूर्तप्रतिनिधी आहे.
तो जिथे आहे, तिथे बुद्धी, शांती, निर्मळता, आणि संकटमोचन आहे.

म्हणूनच आपण प्रत्येक गोष्टीला त्याच्या नावाने प्रारंभ करतो –
कारण सुरवात जर ॐकाराने झाली,
तर मार्गातले सारे विघ्न आपोआप नाहीसे होतात.





कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा

नका दंतकथा येथे सांगो कोणी…” : तुकाराम महाराजांचा चिकित्सक विचार

नका दंतकथा येथे सांगो कोणी । कोरडे ते मानी बोल कोण ।।१।। अनुभव येथे व्हावा शिष्टाचार । न चलती चार आम्हांपुढे ।।२।। निवडी वेगळें क्षीर...

🧳 संतश्रेष्ठ, जगतगुरु श्री तुकाराम महाराज यांचे निवडक अभंग ब्लॉगवर आपले मानवपूर्वक स्वागत . आपल्या सूचनांचे स्वागत आहे . 🌍