तेथ जे योग्य, तेथेच सर्वसिद्धी

 चंद्रु तेथ चंद्रिका l शंभु तेथ अंबिका l

संत तेथ विवेका l असणें कीं जी ll १ ll

रावो तेथ कटक l सौजन्य तेथ सोइरिक l
वन्हि तेथ दाहक l सामर्थ्यता ll २ ll

दया तेथ धर्मु l धर्मु तेथ सुखागमु l
सुखीं पुरुषोत्तमु l असे जैसा ll ३ ll

वसंतु तेथ वनें l वनें तेथ सुमनें l
सुमनिं पालेगनें l सारंगांचि ll ४ ll

गुरु तेथ ज्ञान l ज्ञानिं आत्मदर्शन l
दर्शनीं समाधान l आथि जैसें ll ५ ll

भाग्य तेथ विलासु l सुख तेथ उल्हासु l
हें असो तेथ प्रकाशु l सूर्यो जेथें ll ६ ll

तैसे सकळ पुरुषार्थ l जेणें कां सनाथ l
तो श्रीकृष्णराओ जेथ l तेथ लक्ष्मी ll ७ ll

🌿 अभंगाचा भावार्थ:

१. "चंद्र तेथे चंद्रिका, शंभू तेथे अंबिका"
– जिथे चंद्र असतो, तिथे चंद्रिका (चांदणी) असतेच.
– जिथे शंभू आहे, तिथे अंबिका आहेच.
– तसंच जिथे संत असतो, तिथे विवेक असतोच.

२. "रावो तेथे कटक, सौजन्य तेथे सोईरिक"
– राजाजवळ लष्कर असतं,
– सौजन्य (मृदुता) तेथे सोयिस्कर नातेसंबंध असतो.
– अग्नि तिथे दाहक असतो; म्हणजेच प्रत्येक घटक योग्य ठिकाणीच शोभतो.

३. "दया तेथे धर्म, धर्म तेथे सुख"
– जिथे दया आहे तिथे खरा धर्म आहे.
– आणि धर्म आहे तिथे सुख निश्चितच आहे.

४. "वसंत तेथे वन, वनात फुलं"
– वसंत ऋतूमुळे वनात फुलं फुलतात,
– त्यातून सारंग (कोकिळ) आकर्षित होतो.

५. "गुरू तेथे ज्ञान, ज्ञानात आत्मदर्शन"
– गुरूकडून ज्ञान मिळतं आणि ज्ञानातून आत्मदर्शन होतं.
– आत्मदर्शन झाल्यावर समाधान प्राप्त होतं.

६. "भाग्य तेथे विलास, सुख तेथे उल्हास"
– भाग्य आहे तिथे ऐश्वर्य असतं,
– आणि जेथे सुख आहे, तिथे उल्हासही असतो.
– याचं कारण? सूर्य जेथे, तेथे प्रकाश!

७. "सकल पुरुषार्थ, श्रीकृष्ण जेथे"
– ज्या ठिकाणी श्रीकृष्ण आहे,
– तिथे सर्व पुरुषार्थ (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष)
– आणि लक्ष्मीही नांदते.

---

🌟 भावस्पर्शी निष्कर्ष:

या अभंगातून आपण एक गोष्ट शिकतो –
"योग्य गोष्टी योग्य ठिकाणी असल्या की जीवन सुगंधित होतं."

संत एकनाथ महाराज सांगतात की,

"भगवंत जिथे असतो,
तिथे सर्व शुभ, सर्व सत्व, सर्व प्रकाश असतो."

हे अभंग फक्त साहित्यमूल्य नाही, तर आत्मविकासाचा मूलमंत्र आहेत.

🪔 समारोप:

"म्हणून मित्रांनो, जीवनात काही शोधायचं असेल –
तर चंद्राशेजारी चांदणी असते हे लक्षात ठेवा.
भगवंताच्या शेजारीच आपणही नांदू शकतो,
फक्त त्याच्या चरणी जरा नम्रता आणि भक्ती घेऊन उभं राहा.

संतांची संगत करा,
नामाचा जप करा,
आणि आयुष्याचं सार अनुभवा.

तुकाराम महाराज म्हणतात—

'संतसंगती केल्यावांचून न लगे समाधान'