आणिकां उपदेशूं नेणें नाचों आपण ।
मुंढा वांयां मारगेली वांयां हांसे जन ॥१॥
तैसा नव्हे चाळा आवरीं मन डोळा ।
पुढिलांच्या कळा कवतुक जाणोनी ॥ध्रु.॥
बाहिरल्या वेषें आंत जैसे तैसे ।
झाकलें तों बरें पोट भरे तेणें वेसें ॥२॥
तुका म्हणे केला तरी करीं शुद्ध भाव ।
नाहीं तरी जासी वांयां हा ना तोसा ठाव ॥३॥
१.
"आणिकां उपदेशूं नेणें नाचों आपण ।
मुंढा वांयां मारगेली वांयां हांसे जन ॥१॥"
इतरांना उपदेश करतो, पण स्वतः मात्र त्याप्रमाणे वागत नाही.
जणू मुंगूस नाच करतंय आणि लोकं फुकट हसतात!
भावार्थ:
स्वतःकडे सुधारणा नाही, पण इतरांना बोध देतो. ही दांभिक वृत्ती आणि स्वतःचा अभाव असलेला बोजड उपदेश व्यर्थ आहे.
ध्रुवपद:
"तैसा नव्हे चाळा आवरीं मन डोळा ।
पुढिलांच्या कळा कवतुक जाणोनी ॥ध्रु.॥"
असं वागणं म्हणजे फक्त नाटक आहे.
त्यापेक्षा मन आणि डोळे (इंद्रिये) आवरा आणि जे महान लोक होते त्यांचं खरं कवतुक (गुणसमजून श्रद्धा) करा.
भावार्थ:
ढोंग न करता, स्वतःच्या इंद्रियांवर संयम ठेवा, आणि संतांच्या मार्गाला आचरणात आणा.
२.
"बाहिरल्या वेषें आंत जैसे तैसे ।
झाकलें तों बरें पोट भरे तेणें वेसें ॥२॥"
बाहेरून जरी वेष भगव्या कपड्यांचा असला, तरी आत काहीच शुद्ध नाही.
फक्त पोट भरायच्या हेतुने तो वेष घातला आहे.
भावार्थ:
फारसे लोक धर्म, साधना, कीर्तन, उपदेश हे उदरभरणासाठी (पोट भरण्यासाठी) करतात. त्यात खरी भक्ती नाही.
३.
"तुका म्हणे केला तरी करीं शुद्ध भाव ।
नाहीं तरी जासी वांयां हा ना तोसा ठाव ॥३॥"
तुकाराम म्हणतात, भक्ती करत असशील तर ती शुद्ध अंत:करणाने, श्रद्धेने कर.
नाहीतर तीसुद्धा वायाच जाणार आहे, आणि कुठे पोचशील याचा थांगपत्ताही नाही.
भावार्थ:
"कृतीला शुद्ध भावाची साथ हवी. नाहीतर ती केवळ ढोंग राहते."
✦ सारांश (ब्लॉग किंवा वक्तृत्वासाठी):
हा अभंग आजच्या काळासाठीसुद्धा तितकाच लागू आहे.
आज अनेक लोक Instagram, YouTube, वा समाजात धर्मगुरू, मार्गदर्शक, विचारवंत म्हणून बोलतात, पण त्यांच्या व्यवहारात प्रामाणिकपणा, आत्मनियंत्रण, आणि शुद्ध भाव नसतो.
तुकाराम महाराज सांगतात:
"स्वतः ढोंग करत राहिलात, तर इतरांना उपदेश करून काय उपयोग? आधी स्वतः शुद्ध व्हा. भक्ती खरी हवी. उपासना अंत:करणातून हवी."
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा