विद्या अल्प परी गर्वशिरोमणि ।
मजहुनी ज्ञानी कोण आहे ।।१।।
अंगी भरला ताठा कोणातें मानिना ।
साधूची छळणा स्वयें करी ।।धृ।।साधूचे देहाचा मानी जो विटाळ ।
त्रिलोकीं चांडाळ तो चि एक ।।२।।संतांची जो निंदा करीं मुखें जपे ।
खतेला सकळ पापें तो चि एक ।।३।।तुका म्हणे ऐसे मावेचे मइंद ।
त्यापाशीं गोविंद नाहीं नाहीं ।।४।।
✍️ शब्दशः अर्थ आणि भावार्थ:
१. "विद्या अल्प परी गर्वशिरोमणि..."
-
जरी विद्या थोडीशी असली, तरी गर्व मात्र फार मोठा आहे.
-
"माझ्यासारखा ज्ञानी कोणीच नाही" असा भ्रम त्याला झालेला असतो.
-
ही खोटी विद्वत्ता आणि अहंकाराची टीका आहे.
२. "अंगी भरला ताठा कोणातें मानिना..."
-
शरीरभर ताठरपणा भरलेला आहे.
-
कुणालाही मान देत नाही.
-
आणि जे साधू आहेत त्यांचाच छळ करतो — हे दंभ आणि असंस्काराचं दर्शन आहे.
३. "साधूचे देहाचा मानी जो विटाळ..."
-
जो माणूस साधूंच्या देहाला (शारीरिक स्पर्श, दर्शन वगैरे) विटाळ मानतो —
-
तो तीनही लोकांत (त्रिलोकीत) सर्वात नीच — चांडाळ समजावा.
४. "संतांची जो निंदा करीं मुखें जपे..."
-
जो संतांची निंदा करतो आणि तरीही मुखाने जप करतो,
-
तो सर्व पापांचा धनी — खरा दांभिक आहे.
५. "तुका म्हणे ऐसे मावेचे मइंद..."
-
तुकाराम म्हणतात, असे मावेचे (अहंकारी, दांभिक) माणूस कोणतंही साधेपण किंवा नम्रता न बाळगता फक्त गर्वाने फुगलेले असतात,
-
त्यांच्या जवळ गोविंद (ईश्वर) काही केल्या नसतो.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा