काय वृंदावन मोहियेलें गुळें । काय जिरें काळें उपचारिलें ॥१॥
तैसी अधमाची जाती च अधम । उपदेश श्रम करावा तो ॥ध्रु.॥
न कळे विंचवासी कुरवाळीलें अंग । आपले ते रंग दावीतसे ॥२॥
तुका ह्मणे नये पाकासी दगड । शूकरासी गोड जैसी विष्ठा ॥३॥
❖ अभंगाचा भावार्थ –
संत तुकाराम म्हणतात:
-
वृंदावनातला गूळ किंवा काळं जिरं – यांना कितीही औषधांनी सजवलं तरी त्यांचं मूळ स्वभाव बदलेल का?
-
तसंच अधम स्वभावाच्या माणसाला उपदेश केला, तरी त्याला सद्गुण रुजत नाहीत. तो माणूस आपल्या मूळ स्वभावाशीच वागतो.
ते पुढे म्हणतात की –
-
विंचवाला कुरवाळल्यावर तो प्रेम न दाखवता आपली विषारी वृत्तीच दाखवतो.
-
म्हणूनच, पाकशास्त्रात दगड टाकू नये, किंवा डुकराला गोडाचे महत्त्व वाटत नाही – त्याला विष्ठाच प्रिय असते.
✨ "मूल्यवत्ता व स्वभाव – तुकाराम महाराजांचा कटु परंतु खरा उपदेश"
संत तुकाराम महाराज आपल्या अभंगांमधून कधी गोड बोलतात, तर कधी कटु सत्य सांगतात – पण नेहमी समाजाच्या भल्यासाठीच.
या अभंगात ते स्पष्ट सांगतात की, स्वभाव जर अधम असेल तर ज्ञान, उपदेश, संस्कार काहीही कामाला येत नाहीत.
माणूस एकतर स्वतः बदलायची इच्छा ठेवतो, किंवा कायम आपल्या वाईट वृत्तीमध्येच गुरफटून राहतो.
उदाहरणार्थ:
-
विंचूला कुरवाळलं तरी तो दंश करतोच.
-
डुकराला गोड पदार्थाची किंमत नसते – त्याला त्याची सवय प्रिय.
🌿 आजच्या काळात त्याचा अर्थ काय?
-
कोणत्याही व्यक्तीमध्ये सुधारणा होण्यासाठी स्वतःची इच्छा महत्त्वाची असते.
-
काही लोक तुमच्या चांगुलपणाचाही गैरफायदा घेतात – त्यांना उपदेश देणे म्हणजे वेळ वाया घालवणं ठरतं.
-
म्हणूनच, समाजात परिवर्तन हवं असेल, तर योग्य व्यक्तींना योग्य मार्गदर्शन करणं महत्त्वाचं आहे.
❖ तुका म्हणे...
"नये पाकासी दगड" – पाककृतीत दगड टाकू नका म्हणजेच, अमूल्य गोष्टींचं योग्य ठिकाणीच दान करा.
"शूकरासी गोड जैसी विष्ठा" – स्वभाव जर अधम असेल तर तो सर्वोत्तमातही दोष शोधेल.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा