तुका म्हणे – जात, धर्म, वर्ण हे सगळं मागं टाका; भाव ठेवा – देव तुमचंही ऐकेल.

 

सकळ शास्त्रांचे सार । हें वेदांचे गव्हर ।
पाहतां विचार । हाचि करिती पुराणें ॥१॥

ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शूद्र । चांडाळांही अधिकार ।
बाळें नारीनर । आदिकरोनि वेश्याही ॥२॥

तुका म्हणे हेंचि ठायीं । भगवंत पावती आई ।

न पाहे वर्णद्वेषाही । न पाहे पातक पुण्य ॥३॥

अर्थ व विश्लेषण:

१) सकळ शास्त्रांचे सार...

वेद, शास्त्र आणि पुराणे यांच्या खोल अभ्यासातून संत तुकाराम महाराज सांगतात की,
"सर्व धर्मग्रंथांचे सार हेच आहे – भगवंतप्राप्ती सर्वांनाच शक्य आहे."
पौराणिक गोष्टीसुद्धा हेच शिकवतात.

२) ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शूद्र...

इथे ते वर्णव्यवस्थेच्या विरोधात बोलतात.
संत तुकाराम म्हणतात की भगवंताच्या भक्तीवर कोणाचाही मक्तेदारी नाही – ब्राह्मण असो, शूद्र, चांडाळ, स्त्री, मुलं, अगदी वेश्या सुद्धा.

३) भगवंत पावती आई...

भगवंत हा आईसारखा असतो.
तो कोणताही भेदभाव करत नाही – ना वर्णाचा, ना जातीचा, ना पाप-पुण्याचा.
तो फक्त प्रेम आणि भाव पाहतो.

---

संत तुकाराम महाराजांचा हा अभंग आधुनिक समाजालाही अत्यंत सुसंगत संदेश देतो –
भक्ती, श्रद्धा, आणि देवप्राप्ती या सर्वांसाठी आहेत. जात, लिंग, वर्ण, पाप-पुण्य काहीही आड येत नाही.
हा अभंग म्हणजे समता, माणुसकी आणि सर्वसमावेशक भक्ती यांचा प्रबळ आवाज आहे. आजच्या समाजात जातीय, धार्मिक किंवा सामाजिक विभाजन असताना, तुकाराम महाराज आपल्याला सांगतात की, "देव सर्वांचा आहे आणि भक्ती सर्वांची आहे."

🙏 आजच्या काळातील संदेश:

आज जेव्हा आपण जातीपातीवरून, धर्मावरून, लिंगावरून एकमेकांपासून दूर जातो, तेव्हा तुकोबांचा हा अभंग अधिकच अर्थपूर्ण वाटतो. या अभंगाने आपल्याला स्मरण करून दिलं पाहिजे की – देव ही एक अशी जागा आहे जिथे सर्वजण समान आहेत.