अतिवादी नव्हे शुद्ध या बीजाचा │
ओळखा जातीचा अंत्यज तो ॥ १ ॥
वेदश्रुति नाही, ग्रंथ ज्या प्रमाण │
श्रेष्ठाचे वचन न मानी जो ॥ ध्रु.॥अंगी ठेविलासी सेवा अंतःकरणी │
जेथ ज्याचे मनीं देव दुजे न ठेवी ॥ २ ॥नाहीं महिमाहीं मातुलें धन काही │
स्वार्था बळ करी जे वायां ॥ ३ ॥तुका म्हणे मद्यपानाचे मिष्टान्न │
तैसा तो दुर्जन शिवों नये ॥ ४ ॥
✍️ संक्षिप्त भावार्थ
-
“अतिवादी नव्हे…” – जन्मानं वरचा‑खालचा ठरवणं हा अतिवाद आहे; मन शुद्ध असेल तर ‘अंत्यज’ (तळागाळातील)ही श्रेष्ठ ठरतो.
-
“वेदश्रुति नाही…” – जो केवळ ग्रंथ व श्रेष्ठजनांच्या शब्दांनाच अंतिम मानत नाही, तर स्वतःचा विवेक जागृत ठेवतो, तोच खरी साधना करतो.
-
“अंगी ठेविलासी सेवा…” – देवभक्ती मनःपूर्वक आचरणात आणणं हेच विशेष; इथे बाह्य आडंबराला स्थान नाही.
-
“नाहीं महिमाहीं…” – स्वार्थापोटी केलेली ‘महिमा‑स्तुती’ (ढोंगी कर्मकांड) निरर्थक ठरते.
-
“मद्यपानाचे मिष्टान्न…” – दुष्टांचे गोड बोलणे व त्यांची संगत टाळावी; ती आध्यात्मिक अपायकारकच ठरते.
🌾 सारांश / समर्पक अर्थ:
तुकाराम महाराज सांगतात की,
-
समाजातील मूल्य माणसाच्या जन्मावरून नाही, तर वागणुकीवरून ठरावं.
-
धर्म, ग्रंथ, जाती यांच्या आडून ढोंगीपणा करणाऱ्यापेक्षा मुल्यवादी अंतःकरणच श्रेष्ठ आहे.
-
आणि शेवटी, दुर्जनाचे गोड बोलणे देखील वर्ज्य असावे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा