जतन करा रे जतन करा ।
घालूं पाहे घरावरी घाला चोरटें ॥१॥
अवघे चि निजों नका अवघिये ठायीं ।
वेळ अवेळ तरी सांभाळावी कांहीं ॥ध्रु.॥
सीतरिलीं फार खाती भोंवताले फेरे ।
गेलें नये हातां सेकीं तळमळ उरे ॥२॥
तुका म्हणे आह्मी करूं आपलें जतन ।
न लगे कांहीं कोणां घावें उघडा रे कान ॥३॥
🌸 शब्दशः अर्थ व भावार्थ
🔹 "जतन करा रे जतन करा । घालूं पाहे घरावरी घाला चोरटें"
– हे माणसांनो! जतन करा, राखण करा!
आपल्या मनाचं, धर्माचं, सदाचाराचं जतन करा. कारण चोरटे म्हणजे वाईट विचार, विकार, स्वार्थ, लोभ हे सतत तुमच्यावर घाला घालण्यासाठी तयार आहेत.
🔹 "अवघे चि निजों नका अवघिये ठायीं । वेळ अवेळ तरी सांभाळावी कांहीं"
– सगळेच झोपू नका, म्हणजेच बेपर्वा, निष्काळजी होऊ नका.
प्रत्येक क्षणी जागृत राहा. योग्य- अयोग्य वेळ न पाहता आपल्या मनाची, विचारांची, कृतींची निगा राखा.
🔹 "सीतरिलीं फार खाती भोंवताले फेरे । गेलें नये हातां सेकीं तळमळ उरे"
– जशी सिता हरवली, आणि मग तिच्या भोवती अनेक संकटं आली —
तसंच जर आपण एकदा आत्मसंयम, विवेक, धर्म हरवला — तर नंतर हातातून गेल्यावर केवळ तळमळ उरते.
🔹 "तुका म्हणे आह्मी करूं आपलें जतन । न लगे कांहीं कोणां घावें उघडा रे कान"
– तुकाराम म्हणतात — चला आपणच आपल्या सद्वर्तनाचं, आत्म्याचं जतन करू.
तुम्हाला उघड्या कानांनी सांगतो — नंतर पश्चात्ताप करण्यापेक्षा, आताच जागृत व्हा.
✨ "जतन करा रे – आत्म्याचं संरक्षण हा तुमचाच धर्म आहे"
आजच्या घाईच्या, सोशल मीडियाने भारलेल्या आणि भावनिक गोंधळाच्या जगात आपण काय हरवत चाललोय?
-
संयम
-
शुद्ध विचार
-
सात्त्विकता
-
आणि नितीमूल्यं
तुकाराम महाराज आपल्या काळात जसे ‘धार्मिक चोरट्यांपासून’ सावध राहायला सांगतात, तसंच आज आपण नव्या चोरट्यांपासून — जसे की लोभ, फसव्या आशा, खोटी कीर्ती, डिजिटल व्यसन — यांच्यापासून स्वतःचं जतन करायला हवं.
🛡️ जतन म्हणजे काय?
-
रोज साधना किंवा ध्यानाचा थोडासा वेळ
-
चुकीचे विचार, संगत, आणि मोहांपासून दूर राहणं
-
आपल्याला आपलं विवेक जपणं — हेच खऱ्या अर्थाने "जतन" आहे.
💬 तुकारामांचा स्पष्ट इशारा
"गेलें नये हातां, सेकीं तळमळ उरे" —
ज्याचं आपण जतन केलं नाही, ते एकदा हरवलं की पुन्हा मिळत नाही, फक्त तळमळच उरते.
✅ निष्कर्ष:
"जतन करा" म्हणजे केवळ वस्तूंचं नव्हे —
तर मूल्यांचं, संस्कारांचं, अंतःकरणातल्या रामनामाचं जतन करा."
तुकाराम महाराज सांगतात — हे काम दुसरं कोणी तुमच्यासाठी करणार नाही. जागे व्हा, सजग व्हा, आणि आपलं आत्मिक घर सांभाळा.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा