पडिलिया ताळा । मग अवघा निर्वाळा ।
तेथें कोणी बळा । नाहीं येत कोणासी ॥१॥
जोडिलें तें लागें हातीं । आपआपली निश्चिंती ।
हर्ष आणि खंती । तेथें दोनी नासलीं ॥ध्रु.॥
सहज सरलिया कारणें । मग एकला आपण ।
दिसे तरी भिन्न । वचनाचा प्रसंग ॥२॥
करूनि झाडा पाडा । तुका वेगळा लिगाडा ।
निश्चिंतीच्या गोडा । गोष्टी म्हणु लागती ॥३॥
🌿 शब्दार्थ व भावार्थ:
१. "पडिलिया ताळा, मग अवघा निर्वाळा"
– मनाचा ठाव लागला, आत्मदर्शन घडलं की सर्वच समस्यांना, भावनांना, संकटांना – निर्वाळा मिळतो.
– मग त्या स्थितीत कोणी कुणावर बळ लावू शकत नाही – कारण आपण मनातल्या बंधनांतून मुक्त झालो असतो.
२. "जोडिलें तें लागे हातीं, आपआपली निश्चिंती"
– ज्याचं मन, जीवन, मार्ग ठरलेला असतो, त्याला स्वतःची निश्चिंतीच हाती लागते.
– आनंद (हर्ष) किंवा खंत (दुःख) – दोन्ही भावना नष्ट होतात; तो मनुष्य समत्वस्थितीत पोहोचतो.
३. "सहज सरलिया कारणें, मग एकला आपण"
– जेंव्हा अंतःकरण शुद्ध होतं, तेव्हा कोणत्याही बाह्य आधारांशिवाय – आपण स्वतःतच पूर्ण वाटतो.
– इतरांच्या शब्दांचे अर्थ वेगळे वाटतात, पण आपण भीतिग्रस्त वा चिडचिडे होत नाही, कारण आपण आपल्या अंतरात्म्यात स्थिर झालो आहोत.
४. "झाडा पाडा... निश्चिंतीच्या गोडा"
– जो तुका झाडपाड करून (मन:शुद्धी करून) निश्चिंतीला पोहोचला आहे,
– तो वेगळाच गोडपणा अनुभवतो आणि त्यातूनच नवे विचार (गोष्टी) उत्पन्न होतात.
🪔 “निश्चिंतीची प्राप्ती : तुकारामांची अंतर्मुख वाट”
जगात कितीही धावपळ, चिंता, संघर्ष असले, तरी एक अंतर्यात्रा अशी आहे – जिच्या शेवटी 'निर्वाळा' मिळतो. संत तुकाराम महाराज सांगतात की, आत्म्याचं स्वरूप जाणलं की हर्ष-खेद, विजय-पराजय, लाभ-हानी – सगळे द्वंद्व नष्ट होतात.
तो क्षण – "पडिलिया ताळा" – म्हणजे आपल्या आतल्या ‘मी’चा ठाव लागणं. हे एकदा घडलं की, मग कोणतीही बाह्य शक्ती आपल्याला अस्थिर करू शकत नाही.
‘निश्चिंती’ म्हणजे काहीच नको, काहीच उरलेलं नाही – अशा अवस्थेतच खरी आत्मिक समृद्धी असते. हे सुख बोलण्याचं नाही, अनुभवण्याचं असतं.
✍️ निष्कर्ष:
“संपत्ती, प्रतिष्ठा किंवा ज्ञान यांपेक्षा श्रेष्ठ आहे — ‘निश्चिंती’!
जी साधली की, संत म्हणतात – मग गोष्टी आपोआप गोड होतात.”
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा