“चोरासारखी नाती, आणि शाश्वत एकच आसरा”

 स्त्रिया पुत्र कळत्र हें तंव मायावंत ।  

शेवटींचा अंत नाहीं कोणी ॥१॥

यमाचिये हातीं बांधोनियां देती ।  

भूषणें ही घेती काढूनियां ॥२॥

ऐसिया चोरांचा कायसा हा विश्वास ।  

धरिली तुजी कास तुका ह्मणे ॥३॥

स्त्री, पुत्र, पत्नी‑पती – हे सगळं मायाजाल आहे; शेवटच्या क्षणी कोणीच साथ देत नाही.

यमदूत जेव्हा हात पकडतात, तेव्हा सोन्या‑रूप्याच्या भूषणांसह काहीच उरत नाही; तेच भूषणं काढून घेतली जातात.

“अशा चोरवजा, नाशवंत गोष्टींवर भरोसा कसा?” तुकाराम म्हणतात – मी तर केवळ तुझ्या (विठोबाच्या) कृपाच धरली आहे. ✨ अभंगाचा संदेश मोह — नाती, संपत्ती, सौंदर्य — हे सगळं चोरासारखं काळाच्या ओझ्यात नाहीसं होतं. मृत्यूच्या क्षणी सोन्याचे दागिनेही काढून घेतले जातात; मग देह, धन, कुटुंब… काहीच शिल्लक राहत नाही. एकमेव शाश्वत — भगवंताचे नामस्मरण आणि कृपा. आज आपण नात्यांवर, संपत्तीवर, प्रतिष्ठेवर अवलंबून जगतो. परंतु संत तुकारामांच्या या अभंगात स्पष्ट सांगितलं आहे : ‘‘यमदूत येतील तेव्हा ना पैशाची किंमत, ना दागिन्यांचे मोल, ना कुणाच्या आसऱ्याची खात्री!’’ म्हणून, अखेरच्या क्षणी उपयोगी पडेल ते नामस्मरण आणि ईश्वरांची कृपा इतकंच. ३) मुख्य मुद्दे मायाजालाचं विघटन – नाती व धनाची क्षणभंगुरता. यमदूताचं ठाम वर्चस्व – दागिन्यांचीही सुटका नाही. शाश्वत शरण – विठ्ठल‑नाम, भक्ती, सत्त्व. स्वतःची तयारी – निंदा‑तोष न करता अंतर्मुख होणे. ४) समारोप तुका म्हणे – ‘‘मी तुझीच कास धरली.’’ आपणही आपणच्यापुरते हा निर्णय घ्यायचा का?