अंतरींचें ध्यान । मुख्य या नांवें पूजन ॥१॥
उपाधि तें अवघें पाप । गोड निरसतां संकल्प ॥ध्रु.॥
आज्ञा पाळावी हा धर्म । जाणते हो जाणा वर्म ॥२॥
तुका म्हणे वृत्ति । अविट हे सहज स्थिति ॥३॥
❖ शब्दार्थ व भावार्थ:
१. "अंतरींचें ध्यान । मुख्य या नांवें पूजन"
-
खऱ्या अर्थाने परमेश्वराचं पूजन म्हणजे अंतःकरणातील एकाग्र, प्रेमपूर्ण ध्यान.
-
केवळ बाह्य पूजा, विधी, माळा-तुलसीपेक्षा "नामस्मरणाने अंतःकरणात केलेलं ध्यान" हे अधिक श्रेष्ठ आहे.
"उपाधि तें अवघें पाप । गोड निरसतां संकल्प"
-
उपाधी म्हणजे झूठी ओळख, अहंकार, या सर्व गोष्टी मूळतः पाप आहेत.
-
नामस्मरण आणि भगवंताच्या गोड आठवणीने संकल्प-विकल्प नष्ट होतात.
२. "आज्ञा पाळावी हा धर्म । जाणते हो जाणा वर्म"
-
परमेश्वराच्या आज्ञेप्रमाणे वागणे हेच खरे धर्माचं स्वरूप आहे.
-
जे जाणते आहेत (सज्जन, संत) ते हे रहस्य – "वर्म" – जाणतात.
३. "तुका म्हणे वृत्ति । अविट हे सहज स्थिति"
-
तुकाराम महाराज म्हणतात – अंतःकरणातील वृत्ती भगवद्भक्तीची झाली, की ती सहजच अखंड राहणारी अवस्था होते.
-
ही "अविट स्थिति" म्हणजे – जी कुठल्याही उपाधीने/प्रसंगाने नष्ट होत नाही.
❖ भावनिक आणि आध्यात्मिक अर्थ:
या अभंगात तुकाराम महाराज सांगतात की —
-
खरी भक्ती बाहेरच्या पूजा-पाठात नसून, अंतःकरणातील गोड स्मरणात आहे.
-
भगवंताच्या आज्ञेवर चालणे हाच खरी श्रद्धा आणि धर्म आहे.
-
आणि अशी भक्तिभावाची वृत्ती एकदा निर्माण झाली, की ती स्थिर होते. हीच "अविट" म्हणजे अखंड स्थिती आहे.
❖ निष्कर्ष :
तुकाराम महाराज सांगतात, अंतरी भगवंताच्या नामाचे ध्यान हेच खरे पूजन आहे. बाह्य रूपे, उपाधी, अहंकार – हे सर्व टाळून जो अंतःकरणाने भगवंताला शरण जातो, त्याच्यावर कृपावर्षा होते. आज्ञापालन आणि साध्या जीवनातील भगवंतचिंतन हेच अंतिम सुखदायी साधन आहे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा