नाम न कळले, पण आता उशीर नको

 

नाहीं जालें मोल कळे देतां काळीं । कोण पाहों बळी दोघांमध्यें ॥1॥
आह्मी तरी जालों जीवासी उदार । कैंचा हा धीर तुजपाशीं ॥ध्रु.॥
बहु चाळविलें मागें आजिवरी । आतां पुढें हरि जाऊं नेदीं ॥2॥
नव्हती जों भेटी नामाची ओळखी । ह्मणऊनि दुःखी बहु जालें ॥3॥
तुका ह्मणे कांहीं राहों नेदीं बाकी । एकवेळा चुकी जाली आतां ॥4॥

📖 भावार्थ व विश्लेषण:

🔸 १. “नाहीं जालें मोल कळे देतां काळीं…”

भूतकाळात आपल्याला ज्या गोष्टींचं खरं मोल समजायला हवं होतं — नाम, साधू-संत, साधना — त्याच दुर्लक्षित केल्या.
"काळ गेला, आणि आता पश्चात्ताप उरला."

🔸 २. “कौन पाहों बळी दोघांमध्यें…”

आपण देह आणि आत्मा, संसार आणि ईश्वर यामध्ये भरकटलो. कोण बळी गेला याचा हिशेब उरला नाही.
तुकाराम महाराज सांगतात की: ‘माझा जीव मीच खर्चून टाकला — आणि आता शिल्लक काही नाही.’

🔸 ३. “बहु चाळविलें मागें आजिवरी…”

जीवनभर अनेक चुकांची रांग होती — विषय, मोह, गर्व, आसक्ती… पण आता त्या सर्वांपासून सुटका व्हावी, हेच मागणं आहे.

🔸 ४. “नव्हती जों भेटी नामाची ओळखी…”

नामस्मरणाशिवाय आयुष्य व्यर्थ गेलं. त्या ओळखीशिवाय फसवणूक झाली.
आता जे काही बाकी आहे ते सगळं भगवंताला अर्पण करावं — हाच या अभंगाचा शुद्ध निष्कर्ष.

🔸 ५. “तुका ह्मणे कांहीं राहों नेदीं बाकी…”

"देवा, आता काहीही उरू देऊ नकोस — माझी चूक झाली, पण आता मला पूर्ण तुझा होऊ दे."
हा पश्चात्ताप नाही, तर त्यागातून आलेली कृपाभिक्षा आहे.