कादशीस अन्न पान । जे नर करिती भोजन

 कादशीस अन्न पान । जे नर करिती भोजन ।

श्वानविष्ठे समान । अधम जन तो एक ॥ १॥

ऐका व्रताचें महिमान । नेमें आचरती जन ।
गाती ऐकतीं हरिकीर्तन । ते समान विष्णूशीं ॥ ध्रु.॥

अशुद्ध विटाळसीचें खळ । विडा भिक्षतां तांबूल ।
सांपडे सबळ । काळाहातीं न सुटे ॥ २॥

सेज बाज विलास भोग । करी कामिनीशीं संग ।
तया जोडे क्षयरोग । जन्मव्याधी बळिवंत ॥ ३॥

आपण न वजे हरिकीर्तना । अणिकां वारी जातां कोणा ।
त्याच्या पापें जाणा । ठेंगणा महा मेरु ॥ ४॥

तया दंडी यमदूत । जाले तयाचे अंकित ।
तुका म्हणे व्रत । एकादशी चुकलीया ॥ ५॥

 अभंगाचा अर्थ‑सार

१. जे लोक एकादशीला खाणं‑पिणं करतात, ते श्वानविष्ठेसारख्या (अभक्ष) कृत्याशी तुलनेचे—अधम.

उपवास हा शरीरशुद्धीपेक्षा चैतन्य‑जागरण आहे; तो मोडला तर पवित्रतेचा अपमान

ध्रु. जे नियमित व्रत पाळतात, हरिकीर्तन गात‑ऐकतात, तेच विष्णूसमान.

रीतसर नियम + नामस्मरण = ईश्वरत्वाला समीपता. २. अशुद्ध (विकारग्रस्त) व्यवहार, विटाळ; विडा‑तांबूल भिक्षेची परिणती—काळाच्या तावडीतून सुटका नाही. दुष्ट सवयींच्या विळख्यात पडल्यावर मृत्यू‑भीती पासूनही सुटका कठीण. ३. विषयभोग, विलास, कामलंपटता—यांना क्षयरोग, जन्मव्याधी चिकटतात. अनैतिक विषय‑आस्वाद आयुष्याची उर्जा निकामी करतो. ४. स्वतः हरिकीर्तन न करता, आणि इतरांनाही वारीवर जाताना निंदा करणारा—त्याचं पाप ठेंगण्यानं मेरू उचलण्याइतकं अवाढव्य! निंदा‑पाप हे स्वतःच्या अधोगतीस त्वरेनं नेणारं. ५. अशा माणसावर यमदूतांची दंडी; कारण त्याने एकादशी व्रत हरवलं. दैनंदिन जागरूकता नसेल तर आध्यात्मिक दंड अटळ.