गिरी गव्हार कशासाठी ।
रागे पुरविली पाठी ॥१॥
ऐसा नसावा संन्यासी ।
परमार्थाचा होय द्वेषी ॥२॥
घर बांधणे डोंगरी ।
विषयी हिंडे दारोदारी ॥३॥
काय केला योगधर्म ।
नाही अंतरी निष्काम ॥४॥
गंगाजळ हृदय करा ।
ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥५॥
-श्री संतश्रेष्ठ आदिशक्ती मुक्ताबाई महाराज
🌿 अर्थस्पष्टीकरण :
१️⃣ "गिरी गव्हार कशासाठी, रागे पुरविली पाठी"
संन्यासी होऊन डोंगरात राहणे (गिरीगव्हार करणे) याचा काय उपयोग, जर मनात अजूनही राग-द्वेष आहे तर? बाह्यसंन्यास घेऊन काही होत नाही, अंतर्मन शुद्ध असणे गरजेचे आहे.
२️⃣ "ऐसा नसावा संन्यासी, परमार्थाचा होय द्वेषी"
जो परमार्थाचा द्वेष करतो — म्हणजे सत्य, प्रेम, आणि दयाभावापासून दूर राहतो — तो खरा संन्यासी नाही. संन्यासी तोच, ज्याच्या अंतःकरणात परमार्थाची प्रीत आहे.
३️⃣ "घर बांधणे डोंगरी, विषयी हिंडे दारोदारी"
डोंगरावर आश्रम बांधला, पण मन विषयी गोष्टींमध्ये रमले — तर असा बाह्य वैराग्य फोल ठरतो.
४️⃣ "काय केला योगधर्म, नाही अंतरी निष्काम"
जर मनात कामना, अहंकार आणि अपेक्षा आहेत, तर योगधर्म म्हणजेच आत्मशुद्धीचा मार्ग साध्य होऊ शकत नाही.
५️⃣ "गंगाजळ हृदय करा, ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा"
म्हणजे मन गंगाजळासारखं पवित्र करा, आणि मगच अंतःकरणाचे दार उघडा — तेव्हाच ज्ञानेश्वर (ज्ञान, ईश्वर) आपल्यात प्रकट होतील.
🌼 सारांश :
👉 बाह्य संन्यास नव्हे, तर अंतःकरणातील शुद्धता हाच खरा परमार्थ आहे.
👉 मुक्ताबाई आत्मशुद्धी, निष्कामता आणि अंतरीचा वैराग्य यांचे मर्म सांगतात.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा