संसाराच्या भ्रमातून मुक्तीचा एकच मार्ग

 जग चले उस घाट कोन जाय ।  

नहिं समजत फिरफिर गोदे खाय ॥ध्रु.॥

नहिं एकदो सब संसार ।  

जो बुझे सो आगला स्वार ॥१॥

उपर श्वार बैठे कृष्णांपीठ ।  

नहिं बाचे कोइ जावे लूठ ॥२॥

देख हि डर फेर बैठा तुका ।  

जोवर मारग राम हि एका ॥३॥

🌼 शब्दशः अर्थ व भावार्थ:

🔹 "जग चले उस घाट कोन जाय । नहिं समजत फिरफिर गोदे खाय ॥"

हे जग सतत मृत्यूकडे (उस घाट = मृत्यूच्या वाटेवर) चालले आहे. पण कोण जाणतो हे?

समजतच नाही — म्हणून माणूस पुन्हा पुन्हा संसारात (भोगांत) गोदे (दुखं) खात राहतो.

🔹 "नहिं एकदो सब संसार । जो बुझे सो आगला स्वार ॥१॥

हा भ्रमात पडलेला संसार फक्त एकदोन माणसांचा नाही — सर्वच माणसं यात अडकलेली आहेत.

पण ज्याला ही खरी गोष्ट उमगली, तो पुढचा आगळा स्वार — वेगळा साधक, मुक्त होतो.

🔹 "उपर श्वार बैठे कृष्णांपीठ । नहिं बाचे कोइ जावे लूठ ॥२॥

जणू कृष्णाच्या पाठीवर कोणीतरी स्वार झालाय (शरण गेलाय), आणि तो पूर्णपणे परमेश्वराच्या अधीन झालाय.

मग कुणीही त्याला हानी करू शकत नाही, चोरी करू शकत नाही. तो सुरक्षित झालाय.

🔹 "देख हि डर फेर बैठा तुका । जोवर मारग राम हि एका ॥३॥

हे सर्व पाहून, अनुभवून तुकाराम म्हणतात — आता मी दुसरीकडे वळलोच नाही.

रामनामाचा, भक्तीचा एकमेव मार्गच माझ्यासाठी शिल्लक राहिलाय.

🪔 सारांश /  उपयोगी विचार:

• जग चालले आहे मृत्यूच्या घाटाकडे, पण बहुतेकांना हे समजत नाही.

• सतत जन्ममरणाच्या फेर्यात अडकलेला हा संसार सर्वांचा आहे.

• ज्याला हे जाणवतं, तोच खरा साधक — परमेश्वराकडे जाणारा स्वार होतो.

• जो ईश्वराच्या आधारावर जीवन जगतो, तो लुटला जात नाही, वाया जात नाही.

• आणि अखेर, तुकाराम सांगतात — रामाचा मार्ग एकटाच खरा आणि शाश्वत आहे.