लाज ना विचार । बाजारी तूं भांडखोर ॥१॥
ऐसें ज्याणें व्हावें । त्याची गांठी तुजसवें ॥ध्रु.॥
फेडिसी लंगोटी । घेसी सकळांसी तुटी ॥२॥तुका ह्मणे चोरा । तुला आप ना दुसरा ॥३॥
लाज ना विचार: तुला ना लाज आहे, ना विचारशक्ती.
बाजारी तूं भांडखोर: तू अगदी बाजारात भांडण करणारा, बेअक्कल आणि खवळलेला भांडखोर आहेस.
ऐसें ज्याणें व्हावें, त्याची गांठी तुजसवें: जो शहाणा असावा, त्याच्या मालावर (संपत्तीवर) तुझी नजर असते.
फेडिसी लंगोटी, घेसी सकळांसी तुटी: गरिबांजवळ असलेली शेवटची वस्तू (लंगोटी) सुद्धा तू हिसकावून घेतोस.
तू सर्वांची नासधूस करतोस, सगळ्यांची हानी करतोस.
तुका ह्मणे चोरा, तुला आप ना दुसरा:
तुकाराम म्हणतात — अरे चोर, तू स्वतःला सोडून इतर कोणालाही चोर समजत नाहीस! तुझा अहंकार इतका मोठा की स्वतःचा दोष तुला दिसतच नाही.
संत तुकाराम महाराज म्हणजे भक्ती, प्रामाणिकपणा, आणि निर्भीड समाजविचाराचे जिवंत प्रतीक. त्यांनी केवळ देवभक्तीच नव्हे, तर सामाजिक विषमता, दांभिकता आणि भ्रष्ट प्रवृत्तींवरही थेट प्रहार केला. त्यांच्या अभंगांची धार ही इतकी तीव्र आहे की ती आजही समाजाला आरसा दाखवते.
आज आपण पाहणार आहोत एक असा अभंग जो केवळ धार्मिक नाही, तर एक सामाजिक टिप्पणी आहे— भ्रष्ट, दांभिक व लंपट प्रवृत्तीविरुद्धचा ठाम आवाज.
🔍 अर्थ आणि विश्लेषण:
या अभंगात तुकाराम महाराज एका अशा व्यक्तीवर टीका करत आहेत जो स्वार्थी, बिनधास्त आणि लाजहीन आहे. ‘लाज ना विचार’ — म्हणजे त्याच्याकडे लाजही नाही आणि विवेकही नाही.
तो बाजारात भांडण करणारा, दादागिरी करणारा माणूस आहे. ‘ऐसें ज्याणें व्हावें’ — म्हणजे जो खरा ज्ञानी आहे, त्याच्या संपत्तीवर याची नजर. ‘फेडिसी लंगोटी’ — गरिबाच्या अंगावरील शेवटची वस्तूही काढून घेणारा असा हा लंपट.
तुकाराम महाराज शेवटी ठामपणे सांगतात — "तु चोरच आहेस! आणि स्वतःच्या शिवाय तुला दुसरा कोणी चोर वाटत नाही."
🧭 समाजातील आजच्या परिस्थितीशी साम्य
या अभंगात सांगितलेली लक्षणे आजच्या समाजातही आपल्याला दिसतात —
-
राजकारणात आलेले भ्रष्ट लोक
-
धर्माच्या नावाने लोकांची लूट करणारे ढोंगी बाबा
-
स्वतःच्याच स्वार्थासाठी दुसऱ्याचे सर्वकाही हिसकावून घेणारे उद्योजक किंवा दलाल
संतांची ही निर्भीड वाणी आजही समाजाला सत्य आणि सजगतेची जाणीव करून देते.
🙏 तुकारामांचा संदेश — ‘सत्याला सामोरे जा!’
संत तुकाराम महाराज सांगतात की भक्ती म्हणजे केवळ टाळ मृदुंग नाही. भक्ती म्हणजे आपल्या वर्तनात शुद्धता, समाजासाठी जागरूकता आणि आत्मपरीक्षण.
त्यांच्या शब्दांत जराही गोडवेगिरी नाही — जे चुकतं, त्याला चुकतं म्हणायचं धैर्य त्यांनी दाखवलं.
📌 समारोप:
आज आपल्याला तुकारामांच्या अभंगांकडे केवळ भजन म्हणून पाहण्याऐवजी समाजसुधारणेच्या दस्तऐवजांप्रमाणे पाहणे आवश्यक आहे. त्यांनी हजारो वर्षांपूर्वी जे भाष्य केलं, ते आजही आपल्या अवतीभवती तंतोतंत लागू पडतं.
"तुका म्हणे चोरा, तुला आप ना दुसरा" — ही ओळ फक्त त्या व्यक्तीसाठी नाही, तर आपल्या आतल्या स्वार्थासाठीही आहे.
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा