कृष्ण गातां गीतीं, कृष्ण ध्यातां चित्तीं ।
ते ही कृष्ण होती कृष्णध्यानें ॥१॥आसनीं शयनीं, भोजनीं जेवितां ।
ह्मणारे भोगिता नारायण ॥ध्रु.॥ओविये दळणीं, गावा नारायण ।
कांडितां कांडण, करितां काम ॥२॥नर नारी याति, हो कोणी भलतीं ।
भावें एका प्रीती नारायणा ॥३॥तुका ह्मणे एका, भावें भजा हरी ।
कांति ते दुसरी, रूप एक ॥४॥
भक्तीचा परमोच्च टप्पा
संत तुकाराम महाराज या अभंगात सांगतात की जेव्हा मन, जिव्हा आणि शरीर पूर्णपणे भगवंताच्या भक्तीत गुंतलेले असते, तेव्हा प्रत्येक क्रिया — भजन असो, भोजन असो, झोप असो — सर्व काही 'कृष्णमय' होतं.
"कृष्ण गातां गीतीं, कृष्ण ध्यातां चित्तीं" — या ओळीत एक साधा पण खोल अर्थ आहे. मनोमन कृष्णाचं ध्यान करताना, जणू ते गाणं, ती क्रिया, तो श्वासही कृष्णच बनून जातो.
जीवनाचं साधनं — नामस्मरण
"ओविये दळणीं गावा नारायण" —
"कांडितां कांडण, करितां काम"
ही ओळ खास घरकाम करणाऱ्या स्त्रियांचं चित्र डोळ्यासमोर उभी करते. त्या दळताना, कांडताना, शिवताना, घरातली सगळी कामं करत असताना नारायणाचं नामस्मरण करत आहेत. हाच खरा सगुण भक्तीचा गाभा आहे.
भक्तीमध्ये भेद नाही
"नर नारी याति हो कोणी भलतीं ।
भावें एका प्रीती नारायणा"
संत तुकारामांच्या मते, भक्तीला जाती, लिंग, वर्ण यांचं बंधन लागत नाही. जो कुणी प्रेम आणि भक्तीच्या भावनेनं हरिचं स्मरण करतो, तोच खरा भक्त.
एक रूप, अनेक वाण्या
अंतिम चरणात तुकाराम महाराज सांगतात :
"तुका ह्मणे एका, भावें भजा हरी ।
कांति ते दुसरी, रूप एक"
भावनेत एकनिष्ठता असली की, ईश्वर कोणत्या रूपात दिसतो हे महत्त्वाचं राहत नाही. कृष्ण, राम, विठोबा — कोणत्याही रूपात आपण भक्ती केली, तरी ते एकाच चैतन्याचं दर्शन घडवतं.
आजच्या धावपळीच्या, गोंधळलेल्या आयुष्यात हा अभंग आपल्याला सांगतो —
"जे काही करतो, ते भगवंताच्या आठवणीतून करा. त्यातच मोक्ष, त्यातच समाधान."
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा